|
Het conflict tussen China en Japan: geen goede oplossing in zicht vincentvds - 22 april 2005
Tachtig Japanse nationalistische parlementsleden aangevoerd door een vroegere defensieminister, hebben vrijdag 22 april een bezoek gebracht aan het omstreden Yasukuni-schrijn in Tokio. Het bezoek van de politici is roekeloos. Het drijft de spanningen tussen China en Japan nodeloos op. Yasukuni is al jaren een heet hangijzer tussen beide landen. Japanners herdenken in het shintoistische Yasukuni-schrijn de 2,5 miljoen soldaten die voor hun land gevallen zijn. "Net zoals Duitsland zijn oorlogsdoden herdenkt, heeft Japan het recht om zijn doden te herdenken", zeggen de parlementsleden. "Waarom al die commotie?", vragen ze zich af. Het probleem is dat in Yasukuni naast gewone oorlogsslachtoffers ook Generaal Hideki Tojo en een dozijn andere oorlogsmisdadigers worden herdacht die door het Tokio-tribunaal veroordeeld werden tussen 1946 en 1948. Hoe zou de wereld reageren indien Duitsland Göring en Himmler zou herdenken? Het bezoek kon niet slechter vallen. Op dezelfde dag heeft premier Koizumi tijdens de Azië/Afrika-conferentie in Jakarta verontschuldigingen gevraagd voor de oorlogsdaden van Japan. Maar hoe kunnen we die verontschuldigingen ernstig nemen wanneer tegelijkertijd politici uit Koizumi's partij de oorlogsrol van Japan openlijk negeren? Yasukuni betekent 'vreedzaam land', maar meer dan een teken van vrede is het Yasukuni-schrijn een symbool voor het Japans nationalisme. Het shinto-heiligdom is opgericht in 1869 in het kielzog van de Meiji-restauratie. Het autocratisch bewind van keizer Meiji (1868-1911) wilde Japan in spoedtempo moderniseren na 250 jaar isolatie. Het shintoïsme werd tot staatsgodsdienst verheven om het eenheid van het land te verzekeren. Het bleek de ideale voedingsbodem voor het desastreuze Japans militarisme. Na de Japanse nederlaag in 1945 schafte de Amerikaanse bezetter het shintoïsme als staatsgodsdienst af. Keizer Hirohito verloor zijn goddelijke status. Het shintoïsme schudde zijn nationalistische mantel af. Toch hebben de conservatieve beheerders van het Yasukuni-schrijn de veroordeelde oorlogsmisdadigers symbolisch aan het schrijn toegevoegd in 1978. Sindsdien beschouwen de buurlanden van Japan elk bezoek van politici aan Yasukuni als een revisionistische provocatie. Een bezoek aan het Yasukuni-museum laat er geen twijfel over bestaan dat de shinto-tempel de Japanse oorlogsrol verdoezelt. De slachting van Nanking en andere wandaden worden geminimaliseerd of verzwegen. Kamikaze-piloten en zelfmoordcommando's worden verheerlijkt. De bezoeker wordt duidelijk gemaakt dat Japan het 'nobele' doel had de Aziatische volkeren te bevrijden. Sinds zijn ambtaanvaarding in 2001 bezoekt Premier Junichiro Koizumi jaarlijks het Yasukuni-schrijn ondanks luidt protest van de buurlanden die onder het Japans oorlogsimperialisme hebben geleden. Koizumi heeft dinsdag 19 april nog boudweg verklaard dat de Yasukuni-bezoeken normaal zijn en geen enkele negatieve invloed hebben op de relaties met de buurlanden. De huidige regering weigert aan een oplossing te werken. Stemmen om de oorlogsmisdadigers te 'verwijderen' uit de tempel vallen in dovemansoren bij de autoriteiten. Constructieve voorstellen om de oorlogsdoden op neutraal terrein te herdenken, zoals in de Chidorigafuchi Memorial Garden in Tokio waar de resten van 330.000 naamloze Japanse soldaten rusten, passen evenmin in de politieke agenda van de nationalistische politici. Het is ontstellend dat de Koizumi-regering de anti-Japanse betogingen in China aangrijpt om de spanningen op de spits te drijven. Het opdrijven het patriottische gevoelens in eigen land leidt aandacht af van de kernkwestie: de weigering van Japan om het oorlogsverleden onder ogen te zien. Premier Koizumi slaagt erin om te kiezer te verleiden met een hervormingsgezind en modern imago, maar tegelijkertijd stuurt hij de Japanse maatschappij steeds verder de conservatieve rechts-nationalistische richting uit. Of het nu gaat over de toenemende rol van de rol van de 'zelfsverdedigingstroepen' (Japan heeft officieel geen leger) , het debat rond de herziening van de grondwet, de recente anti-terrorismemaatregelen of het goedkeuren van controversiële geschiedenisboeken, het rechts-nationalistisch gedachtegoed sijpelt steeds verder door in het beleid van de Japanse regering. Het is duidelijk dat China niet vrijuit gaat in de opwelling van anti-Japanse gevoelens. De anti-Japanse protesten werden duidelijk gemanipuleerd door het Chinese bewind. Het achterhaalt marxisme drijft gevaarlijk af naar eng nationalisme. Als grootste democratie en welvarendste land in de regio zou Japan de gemoederen kunnen bedaren. Maar dit vereist visie en een vooruitziende diplomatie. Het ontbreekt de regering Koizumi aan deze kwaliteiten. Terwijl de wereld zich zorgen
maakt om de gevaarlijke spanningen in het Verre Oosten, wrijven
de Japanse nationalisten tevreden in hun handen.
Vincent Van den Storme
---- |